• azerty/check In-house assemblage
  • azerty/check Voor 23.00 uur besteld, volgende werkdag in huis*
  • azerty/check Eigen technische dienst
  • azerty/check Vragen? Stuur een appje

Technische informatie over RAM

Wanneer je op zoek bent naar nieuw geheugen zie je een hoop specificaties staan. Snelheid, CL timings, ECC enzovoorts. Maar wat betekenen al die specificaties nou precies? Op deze pagina leggen we het uit.

De korte samenvatting is als volgt:

  • Met twee modules kan je gebruikmaken van Dual Channel-geheugen, dubbel de bandbreedte van een enkele module.
  • Snelheid en CAS latency zijn beide belangrijk, hiermee kan je de true latency uitrekenen.
  • ECC en registered geheugen is vooral bedoeld voor servers.
  • XMP en EXPO zijn overklokprofielen voor je geheugen.

Waarom liever 2 modules?     |     Snelheid vs. CAS-latency     |     ECC en (un)registered geheugen     |     XMP en EXPO

Waarom liever twee modules?

Het is op moderne moederborden in vrijwel elke situatie beter om twee gelijke modules van 8 GB te hebben, dan één van 16 GB van dezelfde snelheid. Dit komt door een techniek die Dual Channel-geheugen genoemd wordt. Dit houdt in dat de geheugencontroller twee kanalen heeft voor communicatie met de geheugenmodule, in plaats van één. Dubbel de bandbreedte dus.

Je kunt alleen gebruik maken van Dual Channel-geheugen als je twee (identieke) RAM-sticks hebt, en je deze in de juiste sloten plaatst. Praktisch alle moderne moederborden ondersteunen Dual Channel-geheugen. Op de meeste moederborden zijn de sloten kleurgecodeerd, zoals ook te zien op de foto hiernaast. Het aantal RAM-sloten op je moederbord zegt overigens niks over het aantal channels. De meeste moederborden hebben 4 RAM-sloten, maar toch 'slechts' Dual Channel-geheugen. Quad Channel-geheugen bestaat wel, maar kom je eigenlijk alleen tegen op servermoederborden.

CAS latency vs snelheid, wat is belangrijker?

Met de snelheid van geheugen wordt bedoeld de snelheid waarmee een geheugenmodule gegevens kan verwerken. De snelheid in MT/s (megatransfers per seconde) is twee keer zoveel als de werkelijke kloksnelheid in MHz. Dit komt omdat DDR-geheugen per kloktik twee operaties gedaan krijgt. Een 3200 MT/s module werkt dus eigenlijk op 1600 MHz. Fabrikanten vermelden voor het gemak vaak 3200 MHz, maar eigenlijk klopt dit dus niet.

De CAS-latency, of CL-timing, geeft aan hoeveel klokcyclussen het duurt voordat een aanvraag van de geheugencontroller daadwerkelijk verwerkt wordt door de geheugenmodule. Het kan dus voorkomen dat RAM met een hogere snelheid toch trager is, vanwege die hogere latency. Dat is ook te zien in het voorbeeld hieronder.

Als je zowel de kloksnelheid als de CAS-latency weet, kun je de zogenaamde true latency uitrekenen. Dit is de werkelijke toegangstijd, en eigenljk de belangrijkste specificatie voor geheugensnelheid. De formule hiervoor is als volgt:

True latency in nanoseconden = CAS Latency / Werkelijke kloksnelheid * 1000

Dus, voor een 3200C16 module is de true latency 16 / 1600 * 1000 = 10 ns.

Voor een 3600C20 module kom je uit op 20 / 1800 * 1000 = 11,11 ns.

Zoals je ziet is een module met een hogere kloksnelheid niet per definitie sneller. Wat precies het effectieve verschil is tijdens gebruik hangt heel erg af van de applicatie. Over het algemeen raden we aan om bij gelijke true latency de module met de hogere kloksnelheid te kiezen. Let wel op dat je moederbord de geadverteerde kloksnelheid ondersteunt.

Wat is ECC of (un)registered geheugen?

ECC staat voor Error Correction Code. Geheugenmodules met ECC hebben een extra chip op de module. Deze extra chip wordt gebruikt voor foutdetectie en -correctie tussen de andere geheugenchips. ECC kom je vooral tegen in workstations en servers, en is bedoeld voor systemen waar het voorkomen van datacorruptie erg belangrijk is. Voor een game-pc is ECC niet interessant. DDR5 modules hebben een eigen soort ECC per chip om de hoge snelheden goed aan te kunnen.

Daarnaast bestaat er nog (un)registered RAM. Registered modules, ook wel RDIMMs genoemd, beschikken over een register tussen de geheugenmodule en de geheugencontroller. Dit register werkt als een buffer, zodat een systeem een groter aantal modules kan addresseren. Registered modules zie je eigenlijk alleen in servers die een groot aanal geheugenmodules nodig hebben.

Unregistered geheugenmodules, ook wel unbuffered, of UDIMMs, zijn modules zonder dit speciale register. Een normale pc of laptop heeft unregistered RAM.

XMP en EXPO

XMP (Extreme Memory Profile) van Intel en EXPO (Extended Profiles for Overclocking) van AMD zijn profielen voor je geheugenmodules. Deze profielen bevatten de geadverteerde geheugensnelheid en sommige timings, en zijn te activeren in de BIOS. Als je dit profiel niet activeert zal je geheugen op een langzamere snelheid dan geadverteerd werken. Feitelijk is het een overklok, maar dan wel veilig. Dat wil overigens niet zeggen dat een XMP/EXPO-profiel op elk systeem stabiel gaat werken, maar de RAM-modules zullen het aankunnen.

loader
Bezig met laden...